de trein
Reizen per trein is de ideale manier om China te leren kennen. Het is namelijk het vervoermiddel bij uitstek van de modale Chinees, en wanneer een nationale vakantie of feestdag zich aandient, verplaatsen honderdduizenden mensen zich richting familie, meestal ver weg van waar ze werken. Er is dan ook een uitgebreid spoorwegnetwerk, en de meest afgelegen gebieden kunnen per trein worden bereikt. Sinds kort ook Tibet.

Het is zeker niet de snelste manier om te reizen. Maar wie maalt daarom wanneer prachtige landschappen voorbijglijden. Rijst- en theeplantages, waterbuffels, berglandschappen, kleine boerendorpjes, meren en rivieren. Maar ook rauwe ontginnings- en industriegebieden, bouwwerven, reusachtige steden, beton. Xiamen-Shanghai, nog geen 1000km, 24 uur trein, nog geen 30€. Drie verdiepingen bedden, waarbij de onderste overdag gebruikt worden om op te zitten, de middelste redelijk comfortabel zijn, en de bovenste net te weinig plaats bieden om niet telkens opnieuw het hoofd tegen het plafond te stoten.
Iedereen is er voorzien van een heus overlevingspakket, maar om de zoveel tijd passeert er een karretje met voedsel en drank. Kokend water is 24/24 beschikbaar, dus instantnoedels zijn er basisvoedsel. Ook warme rijst met groenten en tofu wordt verkocht. De prijs daarvan daalt evenredig met de temperatuur ervan. 's Morgens 15 yuan, 's middags 10, en ik weet niet of er 's avonds nog mensen het wagen dat te kopen, maar het is niet aan te raden.
Er zijn toiletten in de trein. Chinese. De geur is niet aangenaam, maar ze zijn niet echt vuil. Voor kleine kinderen is zo een toilet niet praktisch. Daarom is de vloer van de trein een goede vervanger. Een paar kranten op de grond, en het kindertoilet is klaar voor gebruik.
De trein is een aanrader voor iedereen die op een redelijk comfortabele en goedkope manier door China wil reizen. Voor korte afstanden kunnen tickets op de dag zelf nog worden gekocht, maar voor de langeafstandsreizen is het verstandiger te reserveren. Dat voorkomt immers dat je wanhopig op zoek moet gaan naar een manier om toch nog thuis te geraken wanneer blijkt dat alles uitverkocht is. 24u op een harde stoel is te doen, maar gegarandeerd niet aangenaam.

Shanghai

Shanghai is Shanghai. Groot, druk, modern. 1 oktober is Chinese nationale feestdag en dan is Shanghai heel druk.
Het is onmogelijk Shanghai op twee dagen te bezoeken, maar we hebben het geprobeerd. De oude franse concessie bestaat uit lanen afgelijnd met platanen, kleine straatjes en kleine huisjes, en een paar lanen met grote koloniale villa's. Heel veel kleine winkeltjes, veel volk, maar heel gezellig om gewoon in rond te lopen.

Ik vermoed dat het verboden is openlijk fake merken op straat te verkopen, hoewel dat in Xiamen wel overal gebeurt. In Shanghai krioelt het van de verkopers met een blaadje in de handen met daarop afgebeeld wat er in een of ander achterafstraatje te koop is. Het voordeel hiervan is dat ze erg mobiel zijn en hun potentiële cliënten een hele poos kunnen overtuigen. Dit gaat gepaard met steeds dezelfde boodschap: bags (bagese)? watch? dvd?
Ook hier kom je kleine marktjes tegen waarop allerlei etenswaren te koop worden aangeboden, zo levend mogelijk. Bij het zien doorknippen van een levende kikker was het moeilijk om de maaginhoud binnen te houden.
Niet ver van de oude Franse concessie bevindt zich het oude centrum van Shanghai. Dat zag er veelbelovend uit. Oude gebouwen met een verhaal. Shanghai kent een lange en boeiende geschiedenis (zoek maar eens op wikipedia ofzo, hier in China is dat geblokkeerd, maar ik vermoed dat daar wel wat info op zal staan ;) ) en het oude centrum zou daarvan een mooie getuige kunnen zijn. De bouwwerven op de weg ernaartoe beloven echter niet veel goeds. De fetisj van de economische vooruitgang.
China heeft een heel lange geschiedenis, die al van eeuwen voor Christus is opgetekend in al dan niet ideologisch vertekende geschiedenisboeken. In karakters, Chinese karakters, want die zijn nauwelijks veranderd in die duizenden jaren. En China is trots op die geschiedenis. Aan de karakters blijft men vasthouden, ook al betekent dat dat honderdduizenden mensen on- of laaggeletterd blijven. De materiële cultuur, ook een getuige van die periode, maakt iets anders mee. Iedereen kent de lange muur, of het terracottaleger, of de verboden stad in Peking. Maar meer en meer delen van oude centra moeten wijken voor hoogbouw, economische wijken, shoppingcentra en andere infrastructuur.
Wat in Shanghai over is van het oude centrum weet ik niet. We hebben er een paar uur rondgelopen, maar achter de fake façades van de traditionele gebouwen bevinden zich McDonalds, KFC's, Starbucks. Het oude centrum is een shoppingparadijs voor iedereen die een souvenir voor thuis wil, of gewoon veel geld wil uitgeven.

Dan is de Bund authentieker. Dit is de bekendste straat van Shanghai, met aan de ene zijde de Huangpurivier. Aan de andere zijde van die Huangpu bevindt zich het Pudongdistrict. Vroeger het terrein van werkloze migranten, prostitutie en moorden, nu een Speciale Economische zone met de hoogste wolkenkrabbers, de wereldberoemde Oriental Pearl TV Tower en heel veel hotels. Aan de andere zijde van de Bund prijken statige gebouwen in Europese stijl. Veel neon, veel stijlvolle verlichting, en duizenden mensen. De Bund was verkeersvrij die avond, de 1e oktober. Tussen de Bund en het Renminplein loopt de Nanjing Donglu. Dit is een neonstraat met de modernste winkels, grote ketens, heel veel volk, heel veel commercie. Maar ook hier is het aangenaam om in rond te kuieren. Het maakt Shanghai deels tot wat het is. Een mix van Amerikaans, Europees en Chinees. Het resultaat van die boeiende geschiedenis.

Suzhou
"Shang you tian tang, xia you Su Hang" (vanboven is er het paradijs, beneden Suzhou en Hangzhou)
Marco Polo had het in de late 13e eeuw over "six thousand bridges, clever merchants, cunning men of all crafts, very wise men calles Sages and great natural physicians" (maar dan vermoedelijk in het Italiaans). Suzhou staat bekend om zijn tuinen en kanalen. Maar de stad is eigenlijk vooral lelijk. Net als veel Chinese steden zal dit ooit een bloeiend cultureel en economisch centrum geweest zijn, maar weinig herinnert aan die lang vervlogen tijden. Het is natuurlijk fijn om vast te houden aan oude romantische stadsbeelden, steden als musea en als drager van het verleden. Je mag ook niet vergeten dat een stad leeft, verandert, evolueert. Er wordt geleefd, geregeerd, gebouwd en verbouwd. Toch is het jammer dat er van wat eens de troef van de stad was nu meer en meer verdwijnt.
Eigenlijk was deze stad een grote teleurstelling. Dieptepunt was het kopen van treintickets, waar we de halve dag mee gevuld hebben doordat ze ons van het kastje naar de muur stuurden (dank u Yves ;)). Uiteindelijk zijn we aan tickets naar Hangzhou geraakt, voor de trein van 3u 's nachts. Hierdoor restten ons maar enkele uren om de stad te bezoeken. De moeite waard was de Beisi Ta (North Temple Pagoda), gebouwd in de 3e eeuw en herbouwd in 1582. De Pagoda is 76m hoog en daarmee de hoogste Chinese pagode ten zuiden van de Yangzi. Het uitzicht na de beklimming van de 9 verdiepingen is best wel de moeite, zeker bij zonsondergang.

De Ganjiang Donglu (lu betekent straat), die volgens de reisgidsen bijzonder de moeite was, was niet meer dan een winkelstraat waarvan je er in elke grote stad wel een of meerdere hebt. Een straat met kleine busjes met kerstmuziek die af en aanrijden, McDonalds, meerdere KFC's, Starbucks, Gucci, veel neon en nog meer volk. Omdat het donker was en er zo van de tuinen in de stad niet veel meer te zien zou zijn, zijn we terug naar de jeugdherberg gevlucht en hebben we daar de karaokebar bezet.
Vlakbij Suzhou ligt Taihu. Een meer dat behoorlijk de moeite schijnt te zijn. Helaas zijn we daar niet meer geraakt, maar dat is voor een volgende keer.

Hangzhou
Om weer met een citaat te beginnen: Marco Polo is ook hier geweest en beschreef de stad met volgende woorden:"the City of Heaven, the most beautiful and magnificent in the world. It has ten principal market places, always with an abundance of victuals, roebuck, stags, harts, hares, partridge, pheasants, quails, hens and ducks, geese...all sorts of vegetables and fruits...huge pears weighing ten pounds apiece. Each day a vast quantity of fich is brought from the ocean. There is also an abundance of lake fish".

Van de stad blijft niets over. Dat is nu een pseudo-amerikaanse stad vol hoogbouw. Banken, shoppingcentra, fastfood, carrefour. Maar de omgeving is prachtig. Ten westen van de stad ligt het Xihu, Westmeer. Het stikt daar van de toeristen en voorzieningen voor toeristen, maar de eilandjes, tempels, oude huizen, bergen en groen maken het inderdaad een prachige plaats. De theeplantages in de bergen errond maken het landschap een beetje mysterieus, en zonsondergang is prachtig wanneer de rode bol achter de mistige bergen verdwijnt.
De jeugdherberg waar we hier verbleven was fantastisch. Alle jeugdherbergen waren trouwens de moeite. Meestal is het 5€ per nacht en zijn ze dik in orde.

laowai
Het grappigste aan Chinezen is dat ze staren. Er komen wel meer westerlingen naar China, zou je zo denken, dus ze zullen allemaal wel eens een westerling gezien hebben. Maar toch lijkt het vaak of we van een andere planeet komen en groen zien met paarse haren en een extra paar benen op de rug. Het bekijken gaat van subtiel tot ostentatief, en tot het trekken van foto's, meestal in het geniep, dikwijls openlijk en soms wordt gevraagd te poseren.

En dan hadden we als blanke blonde meisjes nog geluk. Een student uit Hangzhou die we aan het meer tegenkwamen, was afkomstig van Dominica en was gezegend met een zwarte huid en dreadlocks. Dat was helemaal een attractie, want zwart is al zeldzaam, en dreadlocks al helemaal. Bij hem ging het van subtiel staren naar openlijk staren, naar dichterbij komen om eens goed te bestuderen, tot aanraken. Maar alles went naar het schijnt ;).

Het aantal keren per dag dat je 'waiguoren' of 'laowai' (buitenlander) hoort is niet te tellen.


Nu zijn we allemaal terug in Xiamen en hebben we eventjes kunnen uitblazen. Vandaag zijn de lessen weer begonnen. Taichi vandaag. Morgen weer chinees ;).